هر کسی را توتمی است و توتم "ذکر" است. و مگر نه زندگی، هیچ نیست جز فراموشی؟ و خوشبختی هیچ نیست جز لذت و آرامش کسی که دیگر هیچ چیز به یاد نمی آورد؟! که "آدمیت" یعنی از دست دادن بهشت، یعنی هبوط، تبعید، کویر، غربت، تنهایی و همنشینی و همخانگی با مرغ و مور و مگس! و خوشبخت بدبختی است که آدم بودن خویش را پاک از یاد برده است، اما بدبخت، آنکه هنوز سرگذشت خویش را به یاد می آورد خوشبختی است که رنج بودن را همچنان حس می تواند کرد. چه هنوز آدم است، و هرکسی "آدم" است که هنوز فراموش نکرده باشد!

دکتر علی شریعتی